Ekonomi Sözlüğü

Ekonomi ve Finans Sözlüğü

Döviz, altın, kripto para ve ekonomi ile ilgili tüm terimlerin detaylı açıklamaları

Güncellenme: 07.02.2026 Editoryal Not: Tanımlar bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.

Ekonomi ve finans dünyası kendi içinde bir terminolojiye sahiptir. Haberleri ve piyasaları doğru yorumlamak için bu terimlerin ne anlama geldiğini bilmek gerekir. 724 Döviz ekonomi sözlüğü, döviz kurları, altın piyasası, kripto varlıklar ve temel makroekonomik kavramları sade bir dille açıklayarak okuma hızınızı artırmayı hedefler.

Terimler A’dan Z’ye alfabetik olarak listelenir. Bir kavramın pratikte nasıl kullanıldığını görmek için örnekler de eklenmiştir. Yeni veya güncellenmesi gereken terimler için iletişim sayfamız üzerinden öneride bulunabilirsiniz.

A

Altın (Gold)

Değerli metal olarak kabul edilen, yatırım ve takı amaçlı kullanılan, dünya genelinde rezerv ve hedging aracı olarak tercih edilen madendir. Gram, çeyrek, yarım, tam altın gibi farklı ölçülerde işlem görür.

Örnek: Gram altın fiyatı, 22 ayar altının 1 gramının Türk Lirası cinsinden değeridir.

Alış Kuru

Bankaların veya döviz bürolarının dövizi müşterilerinden satın aldıkları kur değeridir. Müşteri açısından döviz satış fiyatıdır.

Örnek: USD alış kuru 34.00 TL ise, 100 dolar karşılığında 3400 TL alabilirsiniz.

Arbitraj

Farklı piyasalar arasındaki fiyat farklılıklarından yararlanarak kar elde etme stratejisidir. Aynı varlığın farklı borsalarda farklı fiyatlarda işlem görmesi durumunda uygulanır.

B

Bitcoin (BTC)

2009 yılında Satoshi Nakamoto tarafından oluşturulan, merkezi olmayan ilk kripto para birimidir. Blockchain teknolojisi üzerine kuruludur.

Örnek: 1 BTC = 100.000.000 Satoshi (en küçük Bitcoin birimi)

Baz Puan (Basis Point)

Faiz oranları ve yüzdelerle ifade edilen diğer finansal değerlerdeki değişiklikleri ölçmek için kullanılan birimdir. 1 baz puan = 0.01% (yüzde bir).

Örnek: TCMB faiz oranını 50 baz puan artırırsa, bu %0.50'lik bir artış demektir.

Boğa Piyasası (Bull Market)

Fiyatların genel olarak yükseldiği, yatırımcı güveninin yüksek olduğu piyasa dönemidir. Alıcıların baskın olduğu dönemdir.

D

Döviz Kuru

Bir ülke parasının başka bir ülke parası cinsinden değeridir. Örneğin, USD/TRY paritesi, 1 Amerikan Dolarının kaç Türk Lirası ettiğini gösterir.

Örnek: USD/TRY = 34.50 ise, 1 Dolar = 34.50 Türk Lirası demektir.

Düşüş Trendi (Downtrend)

Fiyatların düzenli olarak düştüğü piyasa hareketidir. Teknik analizde, düşen zirveler ve düşen dipler ile karakterize edilir.

E

Euro (EUR)

Avrupa Birliği'nin resmi para birimidir. 19 AB ülkesi tarafından kullanılır. Dünya genelinde en çok işlem gören ikinci para birimidir.

Enflasyon

Mal ve hizmet fiyatlarının genel seviyesindeki sürekli artıştır. Paranın satın alma gücünün azalması anlamına gelir.

Örnek: Yıllık enflasyon %65 ise, geçen yıl 100 TL'ye aldığınız ürünü bu yıl 165 TL'ye alırsınız.

F

Forex (Foreign Exchange)

Döviz piyasası anlamına gelir. Dünyanın en büyük ve en likit finansal piyasasıdır. Günlük işlem hacmi 6 trilyon doları aşar.

Fiyat/Kazanç Oranı (F/K - P/E Ratio)

Bir şirketin hisse senedi fiyatının, hisse başına kazancına bölünmesiyle bulunan değerleme ölçütüdür.

K

Kripto Para (Cryptocurrency)

Kriptografi teknolojisi kullanılarak oluşturulan, merkezi olmayan dijital para birimleridir. Blockchain teknolojisi üzerinde çalışır.

Örnek: Bitcoin, Ethereum, BNB gibi.

Kaldıraç (Leverage)

Küçük bir sermaye ile daha büyük pozisyonlar açma imkanı sağlayan finansal araçtır. Hem kazancı hem de kaybı artırır.

Örnek: 1:100 kaldıraç ile 1000 TL sermaye ile 100.000 TL'lik işlem yapabilirsiniz.

M

Merkez Bankası

Bir ülkenin para politikasını belirleyen, faiz oranlarını düzenleyen ve para arzını kontrol eden resmi kurumdur.

Örnek: Türkiye'de TCMB, ABD'de FED, Avrupa'da ECB.

Market Cap (Piyasa Değeri)

Bir kripto paranın veya şirketin toplam piyasa değeridir. Dolaşımdaki toplam birim sayısı ile güncel fiyatın çarpımıyla bulunur.

P

Parite (Currency Pair)

İki para biriminin birbirine karşı değer oranıdır. Forex piyasasında işlem yapılan temel birimdir.

Örnek: EUR/USD, USD/TRY, GBP/USD gibi.

Pip

Döviz kurlarında en küçük fiyat değişim birimidir. Çoğu parite için 0.0001'lik değişimdir.

Örnek: EUR/USD 1.0850'den 1.0851'e yükselirse, 1 pip artmıştır.

S

Satış Kuru

Bankaların veya döviz bürolarının dövizi müşterilerine sattıkları kur değeridir. Müşteri açısından döviz alış fiyatıdır.

Örnek: USD satış kuru 34.50 TL ise, 100 dolar almak için 3450 TL ödemeniz gerekir.

Spread

Alış ve satış fiyatı arasındaki farktır. İşlem maliyetini gösterir ve genellikle pip cinsinden ifade edilir.

Örnek: Alış: 34.00 TL, Satış: 34.50 TL ise spread 0.50 TL'dir.

Stop Loss

Kayıpları sınırlamak için önceden belirlenen fiyat seviyesinde otomatik pozisyon kapatma emridir. Risk yönetiminin temel aracıdır.

T

TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası)

Türkiye'nin merkez bankasıdır. Para politikasını belirler, faiz oranlarını düzenler ve fiyat istikrarını sağlamayı hedefler.

Teknik Analiz

Geçmiş fiyat hareketleri ve işlem hacimlerini inceleyerek gelecekteki fiyat hareketlerini tahmin etmeye çalışan analiz yöntemidir.

V

Volatilite (Oynaklık)

Bir varlığın fiyatındaki değişim miktarının bir ölçüsüdür. Yüksek volatilite, fiyatların hızlı ve büyük değişimler gösterdiği anlamına gelir.

Örnek: Kripto paralar yüksek volatiliteye sahiptir; günlük %10-20 değişim normal kabul edilir.

Y

Yükseliş Trendi (Uptrend)

Fiyatların düzenli olarak yükseldiği piyasa hareketidir. Teknik analizde, yükselen zirveler ve yükselen dipler ile karakterize edilir.